Η kapa haka εξηγείται

Τι σημαίνουν οι λέξεις

Ο όρος kapa haka καλύπτει τα τραγούδια με κίνηση των Māori και τις ομάδες που τα τραγουδούν. Λέξη προς λέξη, σημαίνει ομάδα, kapa, και χορός, haka. Αποτελεί σημαντικό δρόμο για τους Māori να εκφράζουν και να αναδεικνύουν την κληρονομιά και την πολιτιστική τους ταυτότητα μέσω του τραγουδιού και του χορού. Η σύγχρονη kapa haka ανάγεται σε προευρωπαϊκές εποχές, όπου αναπτύχθηκε από παραδοσιακές μορφές της τέχνης της παράστασης των Māori: haka, mau rākau (οπλισμός), poi και mōteatea (παραδοσιακά τραγούδια των Māori).

Πώς χτίζεται μια παράσταση

Μια ομάδα kapa haka συνθέτει το έργο της από μια σουίτα τραγουδιών και χορών, που καλύπτει διάφορα είδη μαορί μουσικής και χορού και ενώνονται σε ένα σύνολο. Τα συνηθισμένα είδη είναι το τραγούδι προθέρμανσης, το τραγούδι εισόδου, το τραγούδι με κινήσεις, το haka, το τραγούδι παλαιού ύφους, το poi και ένα καταληκτικό τραγούδι, και κάθε είδος μπορεί να εμφανιστεί περισσότερες από μία φορές. Οι ερμηνευτές είναι σε μεγάλο βαθμό συγχρονισμένοι, με κίνηση, χρονισμό, στάση σώματος, βηματισμό και ήχο να κινούνται μαζί. Η συνεδρία του μουσείου αποτελεί δικό της πρόγραμμα, γι' αυτό χρησιμοποιήστε αυτές τις φόρμες ως οδηγό ακρόασης, όχι ως σειρά εκτέλεσης.

Τα τραγούδια: waiata tira, whakaeke, waiata-ā-ringa

Τα waiata tira είναι χορωδιακά κομμάτια που χρησιμοποιούνται για τη προθέρμανση των φωνών και την παρουσίαση της ομάδας στο κοινό, με τρόπο γενικά ανάλαφρο και θετικό. Τα whakaeke είναι επίσης χορωδιακά κομμάτια, που συχνά χρησιμοποιούνται για να σχολιάσουν ένα κοινωνικό ζήτημα της ημέρας ή για να τιμήσουν κάποιον, ή απλώς ως τραγούδι εισόδου. Τα waiata-ā-ringa, κυριολεκτικά τραγούδια των χεριών ή των βραχιόνων, είναι τραγούδια με κινήσεις, στα οποία οι κινήσεις των βραχιόνων και των χεριών στολίζουν και ενισχύουν την τραγουδισμένη ποίηση. Περιλαμβάνουν το wiri, το τρέμουλο των χεριών, και η ποίηση του τραγουδιού είναι εξ ολοκλήρου στα μαορί.

Το poi και ο ήχος των χεριών

Το poi περιλαμβάνει την αιώρηση σφαιρών που είναι προσαρτημένες σε κορδόνια, με συγχρονισμό, σε ποικιλία σχημάτων και ρυθμών, ενώ οι ερμηνευτές τραγουδούν ένα τραγούδι. Ο ήχος του poi που χτυπά τα χέρια είναι σημαντικό μέρος της μουσικής συνοδείας. Στη συνήθη αφήγηση, το poi έχει τις ρίζες του στην προαποικιακή πρακτική της εκγύμνασης με poi για τη βελτίωση της ευκινησίας, και σήμερα χρησιμοποιείται για να αναδείξει χάρη και επιδεξιότητα. Το να παρακολουθείς τα χέρια είναι η μισή απόλαυση, γιατί η αιώρηση των κορδονιών και ο ήχος του poi είναι χρονισμένα μαζί.

Το haka και το καταληκτικό τραγούδι

Τα haka περιγράφονται καλύτερα ως προκλήσεις. Χρησιμοποιούνται για να διατυπώσουν ένα επιχείρημα, να τιμήσουν κάποιον ή κάτι, να αφηγηθούν μια ιστορία ή να εκφράσουν ένα συναίσθημα, και εκτελούνται τόσο από άνδρες όσο και από γυναίκες. Είναι φωνητικές ερμηνείες με ρυθμική απαγγελία, και η έκφραση του προσώπου που ονομάζεται pūkana, κυριολεκτικά το αγριοκοίταγμα. Τα whakawātea είναι χορωδιακά κομμάτια που χρησιμοποιούνται για να αποχαιρετήσουν το κοινό ή να διατυπώσουν ένα τελικό σημείο πριν την αποχώρηση από τη σκηνή. Ο οδηγός για το haka εξηγεί γιατί οι μαορί μελετητές απορρίπτουν την ιδέα ότι τα haka είναι μόνο πολεμικοί χοροί.

Διαβάστε στη συνέχεια: Η haka εξηγείται

Ποιοι ερμηνεύουν, και το εθνικό φεστιβάλ

Οι ομάδες kapa haka είναι μικτές και κυμαίνονται από λίγα άτομα έως δεκάδες. Μπορεί να φορούν ή να μη φορούν στολή, και τα άτομα σε μια ομάδα συνδέονται με κάποιον τρόπο, μέσω της ευρύτερης οικογένειας, της φυλής, του σχολείου ή άλλης ένωσης. Λίγοι ερμηνευτές έχουν ιδιαίτερους ρόλους, όπως ο kaitataki, οι αρχηγοί. Τα μόνα μουσικά όργανα είναι η κιθάρα, το κοχύλι pūtatara, οι ήχοι του poi και του rākau, και η κρουστικότητα του σώματος. Το Te Matatini, το εθνικό φεστιβάλ, παίρνει το όνομά του από τις λέξεις για τα πολλά πρόσωπα, και το πρώτο φεστιβάλ πραγματοποιήθηκε το 1972.